Bệnh quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi-rút gây ra, lây lan rất nhanh qua đường hô hấp. Do môi trường học đường tập trung đông học sinh, bệnh rất dễ bùng phát thành dịch. Dưới đây là nội dung tuyên truyền cốt lõi dành cho nhà trường và phụ huynh

1. Nguyên nhân và đường lây truyền

- Tác nhân: Do vi-rút quai bị (Mumps virus) gây ra, tấn công chủ yếu vào các tuyến nước bọt.

- Đường lây: Lây truyền trực tiếp qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc giao tiếp gần. Bệnh cũng có thể lây gián tiếp qua việc dùng chung đồ dùng cá nhân (bát đũa, cốc uống nước, khăn mặt) với người bệnh. 

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh

- Ủ bệnh từ 14 - 21 ngày, sau đó người bệnh thấy mệt mỏi, chán ăn, đau đầu.

- Sốt: Có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao (39 - 40°C), thường kéo dài 3-4 ngày.

- Đau và sưng to tuyến nước bọt (thường là tuyến mang tai ở góc hàm), khiến vùng mặt bị biến dạng, đau khi nhai hoặc nuốt.

3. Biến chứng nguy hiểm

Quai bị không chỉ gây sưng đau mà còn có thể dẫn đến các biến chứng vô cùng nguy hiểm nếu không được điều trị đúng cách:

- Viêm tinh hoàn: Xảy ra ở nam giới tuổi dậy thì trở lên, có nguy cơ dẫn đến teo tinh hoàn và vô sinh.

- Viêm buồng trứng: Xảy ra ở nữ giới, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này.

- Viêm não, viêm màng não: Có thể gây nhức đầu nghiêm trọng, cứng cổ, rối loạn hành vi, co giật.

- Viêm tụy cấp: Thường nhẹ nhưng có thể nặng, gây biến chứng như tạo nang giả.

- Ảnh hưởng đến thai kỳ: Phụ nữ mang thai nhiễm quai bị trong 3 tháng đầu có thể gây sẩy thai, dị tật thai nhi. Nhiễm bệnh trong 3 tháng cuối có thể dẫn đến sinh non hoặc thai chết lưu.

- Tổn thương thần kinh và thính lực.

4. Cách phòng chống quai bị trong trường học

Để bảo vệ sức khỏe cho học sinh, nhà trường và gia đình cần phối hợp thực hiện các biện pháp sau:

- Tiêm vắc-xin: Đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và an toàn nhất. Phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm phòng đầy đủ (thường là vắc-xin kết hợp Sởi - Quai bị - Rubella)

- Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường:

+ Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

+ Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng ho, hắt hơi.

+ Vệ sinh sạch sẽ bề mặt bàn ghế, đồ chơi, dụng cụ học tập bằng các dung dịch sát khuẩn.

- Cách ly và điều trị:

+ Nếu phát hiện học sinh có triệu chứng nghi ngờ mắc quai bị, nhà trường cần cho học sinh nghỉ học để cách ly (từ 7 - 10 ngày kể từ khi phát hiện sưng tuyến mang tai).

+ Thông báo ngay cho cơ sở y tế địa phương và gia đình để được thăm khám và điều trị kịp thời.

+ Người bệnh cần được nghỉ ngơi, uống nhiều nước, ăn thức ăn mềm, và tránh vận động mạnh.